नेपालगन्ज। शिक्षा, स्वास्थ्य, सुशासन र सामाजिक न्यायका क्षेत्रमा सुधारका लागि अभियान तथा आन्दोलन साढे दुई दशकअघि नै सुरु भएका भए तापनि वि.सं. २०६९ देखि मात्र सत्याग्रहका रूपमा यो आन्दोलन अघि बढेको हो।
डा. गोविन्द केसीका पहिलो देखि चौथो सत्याग्रह (वि.सं. २०६९ - २०७०) मुख्य रूपमा त्रिवि शिक्षण अस्पताल र चिकित्सा शास्त्र अध्ययन संस्थान (आईओएम) भित्रको राजनीतिक भागबन्डा अन्त्य गर्ने, वरिष्ठता (Seniority) का आधारमा डिन नियुक्ति गर्ने तथा नयाँ मेडिकल कलेजको जथाभाबी सम्बन्धन रोक्ने उद्देश्यमा केन्द्रित थिए।
१. पहिलो सत्याग्रह
• समयः वि.सं. २०६९ असार २१ - असार २४ (४ दिन)
• मुख्य मागहरूः
- चिकित्सा शास्त्र अध्ययन संस्थान (आईओएम) को डिन नियुक्तिमा राजनीतिक हस्तक्षेप र भागबन्डा बन्द गरिनुपर्ने।
- वरिष्ठता (Seniority) को आधारमा डिन (Dean) नियुक्त गरिनुपर्ने।
- मापदण्ड नपुगेका निजी मेडिकल कलेजहरूलाई सम्बन्धन (Affiliation) नदिइने स्पष्ट नीति हुनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- वरिष्ठताको आधारमा डा. कुमुदकुमार काफ्लेलाई आईओएम को डिन नियुक्त गरियो।
- राजनीतिक हस्तक्षेप नियन्त्रण गर्ने र सम्बन्धन प्रक्रियामा सुधार ल्याउने प्रतिबद्धतापछि अनशन स्थगित भयो।
२. दोस्रो सत्याग्रह
• समयः वि.सं. २०६९ साउन २७ - भदौ १ (६ दिन)
• मुख्य मागहरूः
- पहिलो सत्याग्रहमा सरकारले गरेका सहमतिहरू (खासगरी वरिष्ठताका आधारमा पदाधिकारी चयन र नयाँ मेडिकल कलेज सम्बन्धन नियमन) पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुनुपर्ने।
- आईओएम लाई स्वायत्त बनाइनुपर्ने र राजनीतिक हस्तक्षेप अन्त्य हुनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- सरकारले पहिलो सत्याग्रहका सहमतिहरू अक्षरांश कार्यान्वयन गर्ने र चिकित्सा शिक्षा सुधारका लागि नीतिगत स्पष्टता ल्याउने आश्वासन दिएपछि सत्याग्रह टुङ्गियो।
३. तेस्रो सत्याग्रह
• समयः वि.सं. २०७० पुस २७ - माघ १० (१४ दिन)
• मुख्य मागहरूः
- वरिष्ठता मिचेर आईओएम को डिनमा नियुक्त गरिएका डा. शशी शर्मालाई पदमुक्त/बर्खास्त गरिनुपर्ने।
- त्रिवि उपकुलपति (भीसी) लगायतका पदाधिकारीहरूले गरेको राजनीतिक भागबन्डाको विरोध र कारबाहीको माग।
- मेडिकल कलेजहरूलाई जथाभाबी सम्बन्धन दिने प्रक्रिया पूर्ण रूपमा रोकिनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- चौतर्फी दबाबपछि तत्कालीन डिन डा. शशी शर्मा बर्खास्त भए।
- वरिष्ठताका आधारमा डा. प्रकाश सेढाईंलाई डिन नियुक्त गरियो।
- सम्बन्धन प्रक्रियालाई थप कडा बनाउने सहमति भएपछि डा. केसीले १४औं दिनमा अनशन तोड्नुभयो।
४. चौथो सत्याग्रह
• समयः वि.सं. २०७० माघ २५ - फागुन ३ (९ दिन)
• मुख्य मागहरूः
- नवनियुक्त डिन डा. प्रकाश सायमीलाई कार्यसम्पादन गर्न नदिइएको र पुनः वरिष्ठता मिच्न खोजिएकाले वरिष्ठताको आधारलाई स्थायी मापदण्ड बनाइनुपर्ने।
- सम्बन्धनका लागि मापदण्ड नपुगेका कलेजहरू (जस्तैः काठमाडौं नेसनल, गण्डकी मेडिकल कलेज आदि) लाई सम्बन्धन दिने त्रिवि पदाधिकारीहरूको प्रयास रोकिनुपर्ने।
- नेपालमा राष्ट्रिय चिकित्सा शिक्षा नीति तर्जुमा गर्न उच्चस्तरीय समिति गठन हुनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- वरिष्ठताका आधारमा डा. राकेश श्रीवास्तवलाई आईओएम को नयाँ डिन नियुक्त गरियो।
- मापदण्ड विपरीतका कलेजलाई सम्बन्धन नदिने र चिकित्सा शिक्षा सुधारका लागि उच्चस्तरीय संयन्त्र बनाउने प्रतिबद्धता जनाएपछि अनशन टुङ्गियो।
५. पाँचौँ सत्याग्रह
• समयः वि.सं. २०७१ फागुन ८ - फागुन ११ (४ दिन)
• मुख्य मागहरूः
- केदारभक्त माथेमाको संयोजकत्वमा गठित उच्चस्तरीय कार्यदल (माथेमा आयोग) को प्रतिवेदन तत्काल बुझेर लागू गर्नुपर्ने।
- नयाँ मेडिकल कलेजहरूलाई सम्बन्धन (Affiliation) दिन रोक्नुपर्ने।
- आईओएम (आईओएम) को अधिकार खोस्ने त्रिवि पदाधिकारीहरूलाई कारबाही गरिनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- सरकारले माथेमा आयोगको प्रतिवेदन प्राप्त हुनासाथ कार्यान्वयन गर्ने प्रतिबद्धता जनायो।
- राष्ट्रिय चिकित्सा शिक्षा नीति नबनेसम्म नयाँ मेडिकल कलेजलाई सम्बन्धन नदिने सहमति भएपछि डा. केसीले अनशन तोड्नुभयो।
६. छैठौं सत्याग्रह
• समयः वि.सं. २०७२ भदौ ७ - भदौ २० (१४ दिन)
• मुख्य मागहरूः
- माथेमा आयोगको प्रतिवेदन पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन गरी 'राष्ट्रिय चिकित्सा शिक्षा नीति' जारी गर्नुपर्ने।
- काठमाडौँ उपत्यकामा १० वर्षसम्म नयाँ मेडिकल कलेज खोल्न प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने।
- एमबिबिएस (एमबीबीएस) को शुल्क अधिकतम ३५ लाख र पिजी (PG) तहको शिक्षा निःशुल्क बनाउनुपर्ने।
- चिकित्सा शिक्षा आयोग गठन गरिनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- सरकारसँग ११ बुँदे सहमति भयो।
- माथेमा प्रतिवेदनको मर्मअनुसार चिकित्सा शिक्षा आयोग गठन गर्ने, शुल्क सीमा तोक्ने र उपत्यकामा नयाँ मेडिकल कलेज नियन्त्रण गर्ने सहमति भयो।
७. सातौँ सत्याग्रह
• समयः वि.सं. २०७२ असोज २ - असोज १२ (११ दिन)
• मुख्य मागहरूः
- ६औं सत्याग्रहमा सरकारले गरेका सहमतिहरू (खासगरी माथेमा आयोगको प्रतिवेदन अनुसार मन्त्रिपरिषद्बाट निर्णय पारित गर्ने) पालना नभएको भन्दै पुनः अनशन।
- नयाँ मेडिकल कलेजलाई सम्बन्धन दिने चोरबाटो रोक्नुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- देशमा विनाशकारी भूकम्पपछिको अवस्था र नाकाबन्दीको विषम परिस्थितिलाई ध्यानमा राख्दै सरकारले पुराना सहमति कार्यान्वयन गर्ने पुनः प्रतिबद्धता जनाएपछि सत्याग्रह स्थगित भयो।
८. आठौँ सत्याग्रह
• समयः वि.सं. २०७३ असार २६ - साउन ११ (१६ दिन)
• मुख्य मागहरूः
- अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग (सीआईएए) का तत्कालीन प्रमुख लोकमानसिंह कार्की र आयुक्त राजनारायण पाठकले चिकित्सा शिक्षा क्षेत्रमा हस्तक्षेप र भ्रष्टाचार गरेको भन्दै उनीहरूमाथि महाअभियोग लगाउनुपर्ने।
- माथेमा प्रतिवेदन अनुसार 'चिकित्सा शिक्षा विधेयक' संसद्मा पेस गर्नुपर्ने।
- मन्त्रिपरिषद्ले तोकेको शुल्क (एमबीबीएसको लागि रु. ३५ लाख) भन्दा बढी लिने कलेजहरूलाई कारबाही हुनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- सरकारसँग ४ बुँदे सहमति भयो।
- चिकित्सा शिक्षा विधेयक संसद्मा पेस गर्ने, अधिकतम शुल्क कार्यान्वयन गर्ने र लोकमानसिंह कार्कीको विषय संसद्को सार्वभौम क्षेत्राधिकारभित्र पर्ने भएकाले जनप्रतिनिधिमार्फत अघि बढाउने समझदारी भयो।
९. नवौँ सत्याग्रह
• समयः वि.सं. २०७३ असोज १० - असोज २२ (१३ दिन)
• मुख्य मागहरूः
- लोकमानसिंह कार्कीमाथि महाअभियोग प्रक्रिया तत्काल सुरु गर्नुपर्ने।
- चिकित्सा शिक्षा विधेयकमाथि तोडमोड नगरी माथेमा आयोगको मर्मअनुसार संसद्बाट पारित गर्नुपर्ने।
- आईओएममा वरिष्ठता (Seniority) का आधारमा तत्काल डिन नियुक्ति गरिनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- दसैं पर्व नजिकिएकाले र संसद्मा लोकमानसिंह कार्कीविरुद्ध महाअभियोग प्रस्ताव दर्ता गर्ने प्रक्रियागत प्रतिबद्धता एवं आईओएममा वरिष्ठताका आधारमा डिन नियुक्तिको आश्वासन पाएपछि सत्याग्रह स्थगित गरिएको थियो।
१०. दशौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः टिचिङ अस्पताल, काठमाडौँ (वि.सं. २०७३ कात्तिक १० - कात्तिक २९)
• मुख्य मागहरूः
- चिकित्सा शिक्षा ऐन तत्काल पारित हुनुपर्ने।
- वरिष्ठताका आधारमा आईओएम (आईओएम) को डिन नियुक्ति हुनुपर्ने र तत्कालीन डिन हटाउनुपर्ने।
- अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका तत्कालीन प्रमुख लोकमानसिंह कार्कीमाथि महाअभियोग प्रक्रिया अघि बढाउनुपर्ने।
- मेडिकल कलेजहरूको सिट निर्धारण र शुल्क नियन्त्रण पारदर्शी हुनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- वरिष्ठताका आधारमा आईओएममा नयाँ डिन नियुक्त गरियो।
- चिकित्सा शिक्षा विधेयक पारित गर्न र मापदण्ड विपरीतका कलेजलाई सम्बन्धन नदिन सरकार प्रतिबद्ध भयो।
- शुल्क सीमा कार्यान्वयन र अख्तियार प्रमुख सम्बन्धी विषय संसद्को अधिकार क्षेत्रभित्र रहेकाले सोहीअनुसार अघि बढाउने सहमति भयो।
११. एघारौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः टिचिङ अस्पताल, काठमाडौँ (वि.सं. २०७४ साउन ९ - साउन ३१)
• मुख्य मागहरूः
- माथेमा आयोगको प्रतिवेदन अनुसार 'चिकित्सा शिक्षा विधेयक' संसदबाट तोडमोड नगरी तत्काल पारित गरिनुपर्ने।
- काठमाडौँ उपत्यकामा १० वर्षसम्म नयाँ मेडिकल कलेज खोल्न (सम्बन्धन दिन) प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने।
- मेडिकल कलेजको शुल्क निर्धारण र मेरिटका आधारमा भर्ना प्रक्रिया पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- बाढी-पहिरोको प्राकृतिक विपद् र जनताको स्वास्थ्यलाई ध्यानमा राख्दै विधेयक पारित गर्ने सरकारी प्रतिबद्धतापश्चात् सत्याग्रह स्थगन गरियो।
१२. बाह्रौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः टिचिङ अस्पताल, काठमाडौँ (वि.सं. २०७४ असोज ९ - असोज १६)
• मुख्य मागहरूः
- संसदमा विचाराधीन चिकित्सा शिक्षा विधेयकमाथि माफिया अनुकूल पारिएका संशोधनहरू हटाएर माथेमा प्रतिवेदन अनुरुप नै पारित गरिनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- सरकारले चिकित्सा शिक्षा विधेयकलाई माथेमा आयोगको मर्मअनुसार अगाडि बढाउने र अनधिकृत संशोधन हटाउने आश्वासन दिएपछि सहमति भयो।
१३. तेह्रौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः टिचिङ अस्पताल, काठमाडौँ (वि.सं. २०७४ असोज १९ - कात्तिक ३)
• मुख्य मागहरूः
- जनतामुखी चिकित्सा शिक्षा विधेयक अध्यादेशमार्फत तत्काल जारी हुनुपर्ने।
- उपत्यकामा १० वर्ष नयाँ मेडिकल कलेज रोक लगाउने र एउटा विश्वविद्यालयले ५ भन्दा बढी कलेजलाई सम्बन्धन दिन नपाउने नियम लागू हुनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- सरकारले डा. केसीका मुख्य माग समेटेर 'चिकित्सा शिक्षा अध्यादेश २०७४' जारी गर्ने निर्णय गरेपछि सत्याग्रह सम्पन्न भयो।
१४. चौधौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः टिचिङ अस्पताल, काठमाडौँ (वि.सं. २०७४ पुस २४ - पुस २९)
• मुख्य मागहरूः
- अदालतको आडमा मेडिकल माफियालाई प्रोत्साहन दिने तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश गोपाल पराजुलीमाथि छानबिन र कारबाही हुनुपर्ने।
- बर्खास्त गरिएका डिन डा. शशी शर्मालाई पुनर्वहाली गर्ने सर्वोच्चको निर्णयविरुद्व न्यायिक पुनरावलोकन हुनुपर्ने।
- चिकित्सा शिक्षा अध्यादेशलाई तोडमोड नगरी संसद्बाट ऐनको रूपमा पारित गरिनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- सरकारले चिकित्सा शिक्षा अध्यादेशलाई अक्षरांश लागू गर्न पहल गर्ने प्रतिबद्धता जनायो।
- प्रधानन्यायाधीशको नागरिकता र शैक्षिक योग्यताको विषयमा चौतर्फी बहस सुरु भई छानबिन प्रक्रिया अघि बढेपछि सत्याग्रह फिर्ता भयो।
१५. पन्ध्रौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः जुम्ला (चन्दननाथ) देखि काठमाडौँसम्म (वि.सं. २०७५ असार १६ - साउन १०) (२७ दिन लामो ऐतिहासिक सत्याग्रह)
• मुख्य मागहरूः
- अध्यादेशको मर्मअनुसार नै 'राष्ट्रिय चिकित्सा शिक्षा विधेयक' संसदमा पेस र पारित हुनुपर्ने।
- काठमाडौँ उपत्यकामा १० वर्षसम्म नयाँ मेडिकल कलेज खोल्न नपाइने र एउटा विश्वविद्यालयले ५ भन्दा बढी कलेजलाई सम्बन्धन दिन नपाउने।
- कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान लगायत दुर्गम क्षेत्र (जुम्ला, डडेलधुरा, पाँचथर, इलाम, डोटी) मा सरकारी मेडिकल कलेज/अस्पताल स्थापना र पूर्वाधार निर्माण हुनुपर्ने।
- पीजी (एमडी/एमएस) तर्फको शिक्षा निःशुल्क हुनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- सरकार र डा. केसी पक्षबीच ९ बुँदे ऐतिहासिक सम्झौता भयो।
- काठमाडौं उपत्यकामा १० वर्ष नयाँ मेडिकल कलेज खोल्न नदिने, एउटा विश्वविद्यालयले ५ भन्दा बढी कलेजलाई सम्बन्धन नदिने प्रावधान विधेयकमा राख्न सरकार सहमत भयो।
- जुम्ला लगायत दुर्गम क्षेत्रमा मेडिकल शिक्षा र अस्पताल सञ्चालन अघि बढाउने सहमति भयो।
१६. सोह्रौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः इलाम (पछि महाराजगञ्ज, काठमाडौं), वि.सं. २०७५ पुस २५ - माघ १६
• मुख्य मागहरूः
- सरकारसँग १५औं अनशनमा भएको सम्झौता (उपत्यकामा १० वर्ष नयाँ कलेज नखोल्ने, ५ भन्दा बढी कलेजलाई सम्बन्धन नदिने लगायत) अक्षरांश पालना गरी 'राष्ट्रिय चिकित्सा शिक्षा विधेयक' पारित हुनुपर्ने।
- निर्मला पन्तको बलात्कार तथा हत्यामा संलग्न दोषीलाई कारबाही गरिनुपर्ने।
- द्वन्द्वकालीन मानवअधिकार उल्लङ्घनका घटनाका पीडितलाई न्याय दिनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- तत्कालीन सरकारले डा. केसीका मागहरू पूर्ण रूपमा समावेश नगरी संसद्बाट विधेयक पारित गरेपछि डा. केसीले आफ्नो स्वास्थ्य गम्भीर बनेकाले १६औं अनशन स्थगित गर्नुभएको थियो (यसमा छुट्टै नयाँ सम्झौता भएन)।
१७. सत्रौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः डडेलधुरा, वि.सं. २०७६ कात्तिक १८ - कात्तिक २६
• मुख्य मागहरूः
- सहमति अनुसारको चिकित्सा शिक्षा ऐन संशोधनः चिकित्सा शिक्षा ऐनलाई संशोधन गरी यसअघि सरकार र उनीबिच भएका सम्झौताहरू (जस्तैः चिकित्सा शिक्षा आयोगको क्षेत्राधिकार र स्वायत्तता कायम राख्ने) हुबहु कार्यान्वयन गरिनुपर्ने।
- विश्वविद्यालय र प्रतिष्ठानहरूमा दलीय भागबन्डाको अन्त्यः विश्वविद्यालयहरू, मेडिकल काउन्सिल र चिकित्सा शिक्षा सम्बद्ध अन्य संस्थाहरूमा राजनीतिक आधारमा नभई वरिष्ठता र कार्यक्षमता (सिनियोरिटी र मेरिट) का आधारमा पदाधिकारीहरू नियुक्त गरिनुपर्ने।
- सरकारी मेडिकल कलेजहरूको स्थापनाः सुदूरपश्चिमको डडेलधुरा, गण्डकी प्रदेश, उदयपुर तथा इलाम लगायतका प्रत्येक प्रदेशमा कम्तिमा एउटा सरकारी मेडिकल कलेज र अस्पतालहरू स्थापना गर्ने प्रक्रिया तत्काल अघि बढाइनुपर्ने।
- गेटा मेडिकल कलेज सञ्चालनः कैलालीको गेटा मेडिकल कलेजलाई शीघ्र पूर्वाधार विकास गरी आवश्यक जनशक्ति व्यवस्थापनसहित सञ्चालनमा ल्याउनुपर्ने।
- निःशुल्क र गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवाः दुर्गम क्षेत्रका नागरिकहरूलाई गुणस्तरीय र निःशुल्क स्वास्थ्य सेवाको प्रत्याभूति गरिनुपर्ने।
• नोटः यो १७औं अनशन नेपाल-भारत सीमा विवाद (कालापानी, लिपुलेक सम्बन्धी राष्ट्रियताको विषय) सतहमा आएपछि देशको परिस्थिति ध्यानमा राख्दै राष्ट्रियताका पक्षमा ऐक्यबद्धता जनाउन डा. केसीले अनशनको ९औं दिनमा (२०७६ कात्तिक २६ गते) विना सहमति नै स्थगित गरेका थिए।
१८. अठारौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः दार्चुला खलंगा, वि.सं. २०७६ फागुन १६ - फागुन १७ (प्रस्तावित/साङ्केतिक)
• मुख्य मागहरूः
- बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान लगायतका निकायहरूमा भ्रष्टाचार छानबिन र दण्डहीनताको अन्त्य।
- पूर्ववर्ती सहमतिहरूको पूर्ण कार्यान्वयन।
- कालापानी, लिपुलेक सम्बन्धी राष्ट्रियताको विषय।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- सरकार र सरोकारवाला निकायले माग पुरा गर्ने आश्वासन दिएपछि र कोभिड-१९ महामारीको त्रास सुरु हुन लागेकाले सत्याग्रह रोकिएको थियो।
१९. उन्नाइसौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः जुम्लादेखि त्रिवि शिक्षण अस्पताल, काठमाडौँ, वि.सं. २०७७ भदौ २९ - असोज २४ (२८ दिन)
• मुख्य मागहरूः
- कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान (जुम्ला) मा तत्काल एमबीबीएस कार्यक्रम सुरु हुनुपर्ने।
- गेटा (कैलाली) र राप्ती (दाङ) मा मेडिकल कलेज तथा प्रदेश नं २ र गण्डकीमा सरकारी मेडिकल कलेज सञ्चालन हुनुपर्ने।
- चिकित्सा शिक्षा आयोगको स्वायत्तता कायम राख्नुपर्ने।
- अख्तियार दुरुपयोग नियन्त्रण र भ्रष्टाचार नियन्त्रण।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- सरकारसँग ८ बुँदे सहमति भयो।
- जुम्लामा आगामी शैक्षिक सत्रदेखि एमबीबीएस कक्षा सुरु गर्ने, अन्य प्रदेशहरूमा पनि सरकारी मेडिकल कलेज सञ्चालन प्रक्रिया अघि बढाउने लिखित प्रतिबद्धता सरकारले जनाएको थियो।
२०. बीसौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः धनगढी, वि.सं. २०७९ भदौ २७ - असोज ८ (१३ दिन)
• मुख्य मागहरूः
- गेटा मेडिकल कलेज (कैलाली) लाई यथाशीघ्र विश्वविद्यालय वा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान बनाएर सञ्चालन गर्नुपर्ने।
- जनस्वास्थ्य सुदृढ गर्न बजेट बढाउनुपर्ने र निःशुल्क औषधि उपलब्धता सुनिश्चित गरिनुपर्ने।
- चिकित्सा शिक्षा ऐन विपरीत जथाभाबी सिट वृद्धि र शुल्क वृद्धि रोक्नुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- सरकार र डा. केसीका प्रतिनिधिहरूबीच १० बुँदे सम्झौता भयो, जसमा गेटा मेडिकल कलेज सञ्चालन सम्बन्धी ऐन ल्याउने र दुर्गममा स्वास्थ्य सेवा विस्तार गर्ने सहमति भयो।
२१. एक्काइसौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः काठमाडौँ (शिक्षण अस्पताल), वि.सं. २०८० भदौ/कात्तिक
• मुख्य मागहरूः
- विगतका सहमतिहरूको कार्यान्वयन समीक्षा।
- नर्सिङ र प्यारामेडिकल विषयहरूमा चिकित्सा शिक्षा आयोगको मापदण्डविपरीत भर्ना and सिट वितरण नहोस् भन्ने माग।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- आयोग र स्वास्थ्य मन्त्रालयसँग प्राविधिक छलफल र सहमतिपश्चात् अनशन स्थगित गरियो।
२२. बाइसौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः धनगढी, कैलाली/काठमाडौँ, वि.सं. २०८० फागुन / २०८१
• मुख्य मागहरूः
- सुदूरपश्चिम र कर्णालीका दुर्गम जिल्लाहरूमा विशेषज्ञ स्वास्थ्य सेवा र जनशक्ति थप गर्नुपर्ने।
- मेडिकल कलेजहरूमा कोटा र शुल्कसम्बन्धी मापदण्ड कडाइका साथ लागू हुनुपर्ने।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- मन्त्रालयले माग कार्यान्वयन प्रक्रिया अघि बढाउने प्रतिबद्धता पत्र जारी गरेपछि सत्याग्रह फिर्ता भयो।
२३. तेइसौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः काठमाडौँ, वि.सं. २०८२ भदौ १५ - भदौ १७
• मुख्य मागहरूः
- चिकित्सा शिक्षा आयोगले निजी मेडिकल कलेजहरूमा अनुचित रूपमा बढाएको सिट सङ्ख्या तुरुन्त फिर्ता लिनुपर्ने।
- शुल्क वृद्धि रोक्नुपर्ने र छात्रवृत्ति सिट कटौती नगर्नुपर्ने।
- लिपुलेक र सीमा विवाद एवं अन्तर्राष्ट्रिय शान्तिका विषयमा दबाब।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- डा. केसीको स्वास्थ्य स्थिति अत्यन्तै नाजुक बनेकाले (ब्लड सुगर ह्वात्तै घटेकाले) चिकित्सकीय परामर्शमा सत्याग्रह फिर्ता लिनुभएको थियो।
२४. चौबीसौँ सत्याग्रह
• स्थान र समयः धनगढी (सेती प्रादेशिक अस्पताल/कृष्ण मन्दिर), वि.सं. २०८३ साउन ८ - साउन ११ (४ दिन)
• मुख्य मागहरूः
- कैलालीको गेटास्थित 'शहीद दशरथ चन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय' मा न्यूनतम ३०० शय्याको अस्पताल तुरुन्त सञ्चालन गरी एमबीबीएस लगायतका शैक्षिक कार्यक्रम सुरु हुनुपर्ने।
- चिकित्सा शिक्षालाई गैर-नाफामूलक बनाउनुपर्ने र आयोगमार्फत छात्रवृत्ति कटौती र सशुल्क सिट वृद्धि रोकिनुपर्ने।
- अयोग्य र स्पष्ट स्वार्थ बाझिने गरि गरिएको दशरथ मेडिकल विश्वविद्यालय र आयोगका उच्चपदस्थ पदाधिकारीहरूको नियुक्ति बदर।
• सहमति तथा निष्कर्षः
- सरकार (शिक्षा र स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रतिनिधि) र डा. केसी पक्षबीच ७ बुँदे सम्झौता भयो।
- गेटामा ३०० शय्याको अस्पताल तुरुन्त सञ्चालन गरि शैक्षिक सत्र सुरु गर्ने, मेडिकल विश्वविद्यालयका उच्च पदाधिकारीहरूलाई बर्खास्त र ऐनका विवादित बुँदाहरू संशोधन गर्ने र पुराना सम्झौताहरूको अनुगमनका लागि मन्त्रिपरिषद्का सचिवको नेतृत्वमा अनुगमन समिति गठन गर्ने सहमति भएपछि डा. केसीले सत्याग्रह ताड्नुभयो।
डा. केसीले धनगढीमा ३ पटक र गेटामा १ पटक गरि दुर्गममा स्वास्थ्य सेवा पुर्याउन र गेटामा अस्पताल/विश्वविद्यालय सञ्चालन गर्न दबाब दिँदै सत्याग्रहमा बसेका थिए र गेटा र धनगढीमा आयोजित दोस्रो सत्याग्रह सहमति विना टुङ्गिएको थियो।
२५ औं सत्याग्रह इलाममा सुरु भएको हो। स्वास्थ्य अवस्था जटिल भएपछि नेपाली सेनाले हेलिकोप्टरमार्फत काठमाडौंको टिचिङ अस्पतालमा ल्याएको छ। सरकार र सत्याग्रहका तर्फबाट वार्ता समिति बनेका छन्। छलफल हुँदैछ।
सुदूरपश्चिम मेरो सरोकार हो, दुस्मनी होइन
दाङमा बन्नेछ, योगी नरहरिनाथका नाममा अनुसन्धान तथा नवप्रवर्तन केन्द्र
लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरसहितका जिल्लामा बन्ने ‘नयाँ सहर’हरू, बजेट अभावमा अलपत्र
कांग्रेस सहमहामन्त्री अजयबाबुलाई साइबर ब्युरोले बोलायो
आइजिपीलाई ‘मोहरा’ बनाउँदै प्रहरी संगठनमा ३० वर्षपछि दोहोरिएको एउटा नियति
मन्त्रीका सल्लाहकार सदस्य सचिव भएपछि लुम्बिनीको अर्को नियुक्ति पनि विवादमा