काठमाडौं।भोटेकोशी बाढीमा सम्पर्कबिहीन भएकाहरूको खोजी कार्यमा सरकारले ढिलाइ गरेको गुनसो र आक्रोश सडकमै पोखिन थालेपछि प्रधानमन्त्री बालेन शाहले त्यसलाई मथ्थर पार्ने प्रयास गरेका छन्। हरेक दिनजस्तै सोमबार सामाजिक सञ्जालमा उनले सरकारले गरिरहेको खोज तथा उद्धारका बारेमा आफन्तलाई सम्झाउन खोजेका हुन्। 

खासगरी बाढीमा हराएका तथा सुरुङमा थुनिएकाहरूको उद्धारमा सरकारले बिलम्ब गरेको आफन्तहरूको गुनासो छ। सोमबार वेपत्ता भएका आफन्तहरूले माइतीघरमा प्रदर्शनसमेत गरेका थिए।

‘हामीले बाढी आएको दिनदेखि त्यहाँ खोजको प्रयास गरेका थियौं। तर, हेलिकप्टर समेत ल्याण्ड हुन सकेन। खोज तथा उद्धारका लागि आवश्यक सामग्री पुर्‍याउन निकै कठिन भयो। त्यसपछि आयोजनामा कार्यरत कर्मचारीका आफन्तहरु त्यसक्षेत्रमा पुगेर अवलोकन समेत गर्नुभयो। आयोजना क्षेत्रबाट उद्धार गरिएका एक कर्मचारीको सहयोगमा सुरुङको २७५ मिटरसम्म नेपाली सेना पुगेको थियो। तर, मानिस फेला पर्नु भएन। यद्यपि हेलिकप्टरबाट मिनी एस्काभेटर झारेर त्यस क्षेत्रमा खोज कार्य जारी राखेका छौं’ उनले भनेका छन्। 

उनले विभिन्न जलविद्युत आयोजनाका सुरुङहरूमा भइरहेको उद्धारबारेमा पनि प्रस्ट्याउन खोजेका छन्। खासगरी उद्धारको नेतृत्व गरिरहेको नेपाली सेनाले पनि आजै पत्रकार सम्मेलन गरेर यसबारे ब्रिफिङ गरेको थियो। 

लाङटाङ जलविद्युत् आयोजना, रसुवा
लाङटाङ जलविद्युत् आयोजनामा बाढी आएकै दिन खोज कार्यका लागि रेकी गरिएको थियो। भदौ १३ गते नेपाली सेना र भारतीय टोली यो आयोजनामा सुरुङको प्रवेश विन्दुबाट दलदल पन्छाउँदै करिब ६० मिटरभित्र पुगेको थियो। त्यहाँ ठूला चट्टानहरु भेटिए। खोज कार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउन भदौ १६ गते नेपाली सेनासँगै आयोजनाका कर्मचारीहरु समेत खटिनुभयो। ग्यास वेल्डिङको माध्यमबाट सुरुङमा प्वाल पारी भित्र प्रवेश गर्दा २ शव फेला पारेका थियौं। यहाँ अहिले पनि खोज कार्यलाई निरन्तरता दिइरहेका छौं।

चिलिमे जलविद्युत् आयोजना,रसुवा
नेपाली सेनाको टोली भदौ १० गते नै चिलिमे जलविद्युत् आयोजना क्षेत्रमा पुगेको थियो। तर, दलदलका कारण सुरुङभित्र जान समस्या भयो। नेपाली सेनाले भदौ १३ गते मित्रराष्ट्र भारतबाट आएको विशेषज्ञ टोलीसहित उक्त क्षेत्रको रेकी गरेको थियो। भदौ १४ गतेदेखि नेपाली सेना र भारतीय विशेषज्ञ टोलीले खोज कार्य सुरु गरेको थियो। सुरुङको प्रवेश विन्दुबाट दलदल पन्छाउँदै करिब ९० मिटरभित्र प्रवेश गर्दा २ शव फेला पारेका थियौं। खोज कार्यलाई प्रभावकारी बनाउन बबक्याट एस्काभेटर र सोही क्षेत्रमा रहेको अर्को एस्काभेटर प्रयोग गरिरहेका छौं।

माथिल्लो त्रिशूली १ जलविद्युत् आयोजना, रसुवा
माथिल्लो त्रिशूली १ जलविद्युत् आयोजना क्षेत्रमा पनि भदौ १० बाट खोज कार्य सुरु भएको थियो। मित्र राष्ट्र चीनबाट आएको विशेषज्ञ टोलीले भदौ १३ मा रेकी गरेको थियो। भदौ १४ गतेबाट नेपाली सेना र चिनियाँ विशेषज्ञको टोलीले खोज कार्य सुरु गर्यो। सुरुङको प्रवेशविन्दुबाट दलदल पन्छाएर २०० मिटरभित्रसम्म प्रवेश गर्दा ताल देखियो। तालमा थर्मल ड्रोनको प्रयोग गरी खोजी कार्य गरिएको थियो। त्यसपछि नेपाली सेना र कोरियन विशेषज्ञ टोलीले खोजी जारी राख्यो। खोजको क्रममा एक जनाको शव फेला पार्यौं। त्यसपछि पनि हामीले खोज जारी राख्यौं। भदौ २० गते १ जनालाई उद्धार गर्यौं र २ शव फेला पार्यौं।

त्रिशूली ३ ए, जलविद्युत् आयोजना, नुवाकोट
यो आयोजना क्षेत्रमा पनि हामीले बाढी गएको पहिलो दिनदेखिनै खोज कार्य सुरु गरेका थियौं। सुरुङको मुख पत्ता लगाउन नै ठूलो समस्या भएको थियो । नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र नागढुंगा सुरुङ आयोजनाका विशेषज्ञसहितको टोलीले भदौ १२ गते रेकी गरी भदौ १३ गतेदेखि काम सुरु गरेको थियो।

खोजलाई चाँडोभन्दा चाँडो सम्पन्न गर्न ६ वटा एस्काभेटर प्रयोग गरेका थियौं। करिब २५ मिटर खनेपछि बिजुलीको तारका लागि प्रयोग हुने सुरुङ पत्ता लाग्यो।

सोही सुरुङमार्फत उद्धार टोली घ्रिसिएर भित्र प्रवेश गर्यो। सुरुङको मुख खोल्नका लागि काठमाडौँ तराई मधेश द्रुतमार्गको आयोजनाबाट विस्फोटक पदार्थ ल्याइएको थियो। त्यतिले नपुगेर नागढुंगा सुरुङ आयोजनाबाट कम्प्रेसर पनि ल्याइएको थियो। उक्त कार्यका लागि ड्रिलिङ मेसिन समेत लगेर प्रयोग गरिएको थियो। यी सबै सामग्रीहरु हेलिकप्टरमार्फत आयोजना क्षेत्रमा पुर्याइएको थियो।

भदौ १९ गते २ मानिसलाई हामीले उद्धार गरेका थियौं। र, १ शव फेला पारेका थियौं। त्यसपछि पनि थर्मल इमेजिङ र इन्फ्रारेड क्यामेरा प्रयोग गरी खोजी कार्य जारी छ।

त्रिशूली ३ ‘बी’ आयोजना, नुवाकोट
त्रिशूली ३ ‘बी’ जलविद्युत् आयोजनामा भदौ १० गतेबाटै खोज कार्यको प्रयास भएको थियो। उक्त आयोजनामा भदौ १३ गते चिनियाँ टोलीले रेकी गरेको थियो । तर, दलदलका कारण खोजका उपकरणहरु लग्न सकिएको थिएन। हालपनि आयोजनाका कर्मचारी र नेपाली सेनाको टोलीले खोज कार्य जारी राखेको छ। उक्त टोली सुरुङको प्रवेश विन्दुबाट दलदल पन्छाउँदै अडिट सुरुङको १।७ किलोमिटर भित्र प्रवेश गरेको थियो। त्यसपछि सुरुङभित्र एउटा गाडी फेला परेको थियो।

खोज कार्यका लागि थप उपकरण लग्ने क्रम जारी छ। आयोजनाको ६ वटा आवासीय र १ कार्यालय भवन बाढीका कारण पुरिएका छन्। ती संरचना पत्ता लगाउन १५ मिटर गहिराइसम्म उत्खनन भइसकेको छ।

आदरणीय आमाबुबा, दिदीबहिनी तथा दाजुभाइहरु,
बाढीका कारण प्रभावित विद्युत् आयोजना क्षेत्रबाट धेरै मानिसहरु सम्पर्कविहीन हुनुभएको थियो। त्यसैले हामीले यस क्षेत्रमा तदारुकताका साथ खोज तथा उद्धारको प्रयास जारी राखेका छौं। नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बल, नेपालको संयुक्त टोली जोखिमपूर्ण स्थितिमा पनि निरन्तर खटिरहनुभएको छ। त्यति मात्रै होइन, हाम्रो यो खोजलाई सघाउन मित्र राष्ट्रहरुबाट समेत विशेषज्ञ टोली आइरहनुभएको छ।
हामीले हाम्रो जिम्मेवारी पूरा गर्न कुनै कसर बाँकी राखेका छैनौं। हामीलाई हाम्रो जिम्मेवारीको संवेदनशीलता थाह छ। हामीले खोज तथा उद्धार कार्यमा नेपालीको मानवताबादी स्वाभावलाई व्यवहारमा उतारिरहेका छौं।